JGblogs
अभ्यास नकाशे

महाराष्ट्रातील विमानतळ

महाराष्ट्र हे देशातील प्रमुख विमान वाहतूक नेटवर्क असलेले राज्य असून येथे १८ महत्त्वाचे विमानतळ आहेत. यामध्ये दोन मोठे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, केंद्र सरकारच्या ‘उडान’ (UDAN) योजनेअंतर्गत जोडलेले प्रादेशिक विमानतळ, भारतीय संरक्षण दलाचे धावपट्टी विभाग आणि देशातील नामांकित वैमानिक प्रशिक्षण संस्था (Gondia NFTI) यांचा समावेश होतो. MPSC राज्यसेवा, संयुक्त परीक्षा (PSI/STI/ASO), पोलीस भरती, तलाठी व इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये विमानतळांचे स्थान, त्यांचे IATA/ICAO कोड, मिहान (MIHAN) सारख्या महत्त्वाच्या प्रकल्पांची माहिती, आणि भारतातील पहिल्या नागरी विमानतळाचा (जुहू विमानतळ) इतिहास यावर वारंवार प्रश्न विचारले जातात. खालील नकाशावर क्लिक करून सविस्तर अभ्यास नोट्स वाचा, मागील परीक्षांचे प्रश्न अभ्यासा आणि सराव परीक्षा सोडवा.

एकूण विमानतळ

18

आंतरराष्ट्रीय

2

देशांतर्गत

12

लष्करी तळ

1

गुजरातमध्य प्रदेशतेलंगणाकर्नाटकगोवाअरबी समुद्रमुंबई (BOM)नागपूर (NAG)पुणे (PNQ)नाशिक (ISK)शिर्डी (SAG)
आंतरराष्ट्रीयदेशांतर्गतसंरक्षण / लष्करी तळवैमानिक प्रशिक्षण केंद्र

नकाशावरील विमानतळ चिन्हावर टॅप करा किंवा खालील यादीतून निवडा.

परीक्षेसाठी झटपट रिव्हिजन नोट्स

मुंबईचे छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (BOM) हे देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे व्यस्त विमानतळ असून, ते जगातील सर्वात व्यस्त सिंगल-रनवे विमानतळांपैकी एक आहे.

नागपूरचे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (सोनेगाव) हे भारताच्या मध्यवर्ती भौगोलिक स्थानाचा वापर करणाऱ्या ‘मिहान’ (MIHAN) मालवाहतूक प्रकल्पाचे केंद्र आहे.

पुणे विमानतळ (लोहगाव) हा भारतीय हवाई दलाच्या लोहगाव हवाई केंद्रांतर्गत असलेला एक नागरी विभाग (Civil Enclave) आहे. सुरक्षेच्या कारणास्तव येथे फोटो काढण्यास सक्त बंदी आहे.

नाशिक विमानतळ (ओझर) ची धावपट्टी संरक्षण क्षेत्रातील HAL (हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड) च्या मालकीची असून, तिचा वापर मुख्यत्वे सुखोई Su-30MKI लढाऊ विमानांच्या जोडणी व चाचण्यांसाठी होतो.

शिर्डी विमानतळ (काकडी) ची स्थापना २०१७ मध्ये साईबाबा समाधी शताब्दी निमित्त भाविकांच्या सोयीसाठी अहमदनगर जिल्ह्यात झाली. याचे व्यवस्थापन MADC कडे आहे.

जुहू विमानतळ (स्थापना १९३२, जे. आर. डी. टाटा) हा देशातील पहिला नागरी विमानतळ असून, ही टाटा एअरलाइन्सची पहिली धावपट्टी होती. सध्या याचा वापर हेलिपॉर्ट म्हणून होतो.

सिंधुदुर्ग विमानतळ (चिपी) हा दक्षिण कोकणातील पर्यटनाला चालना देण्यासाठी सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीतून (PPP) उभारलेला नवीन ग्रीनफील्ड विमानतळ असून, २०२१ मध्ये तो कार्यान्वित झाला.

सोलापूर विमानतळ (होतगी रोड) जवळील साखर कारखान्याच्या चिमणीच्या उंचीच्या तांत्रिक व कायदेशीर वादामुळे येथील नागरी विमान सेवा दीर्घकाळ रखडलेली होती.

रत्नागिरी विमानतळ हे महाराष्ट्रातील पहिले तटरक्षक दल हवाई केंद्र (CGAS) असून, कोकण किनारपट्टीच्या सुरक्षेसाठी आणि शोध मोहिमांसाठी ते अतिशय महत्त्वाचे आहे.

महाराष्ट्रातील विमानतळ एका दृष्टिक्षेपात

विमानतळाचे नावजिल्हाश्रेणीIATA कोडICAO कोडस्थापना वर्षप्रशासकीय नियंत्रण
छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळमुंबई शहरInternationalBOMVABB1942मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेड (MIAL) / अदानी ग्रुप
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळनागपूरInternationalNAGVANP1917मिहान इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड (MIPL) / MADC
पुणे विमानतळ (लोहगाव)पुणेDomesticPNQVAPO1939भारतीय हवाई दल / भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
नाशिक विमानतळ (ओझर)नाशिकDomesticISKVAOZ1964हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) / भारतीय विमानतळ प्राधिकरण
शिर्डी विमानतळअहमदनगरDomesticSAGVASD2017महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनी (MADC)
छत्रपती संभाजीनगर विमानतळछत्रपती संभाजीनगरDomesticIXUVAAU1958भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
छत्रपती राजाराम महाराज विमानतळकोल्हापूरDomesticKLHVAKP1987भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
श्री गुरु गोबिंद सिंग जी विमानतळनांदेडDomesticNDCVAND1958रिलायन्स एअरपोर्ट डेव्हलपर्स प्रायव्हेट लिमिटेड (RADPL)
सिंधुदुर्ग विमानतळसिंधुदुर्गDomesticCDYVOSR2021आयआरबी सिंधुदुर्ग एअरपोर्ट प्रायव्हेट लिमिटेड
जळगाव विमानतळजळगावDomesticJLGVAJL1973भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
गोंदिया विमानतळगोंदियाFlying SchoolGDAVAGD1940भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
अकोला विमानतळअकोलाDomesticAKDVAAK1943भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
अमरावती विमानतळअमरावतीDomesticOMNVAAM1993महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनी (MADC)
सोलापूर विमानतळसोलापूरDomesticSSEVASL1948भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
लातूर विमानतळलातूरDomesticLTUVALT1991रिलायन्स एअरपोर्ट डेव्हलपर्स प्रायव्हेट लिमिटेड (RADPL)
जुहू विमानतळमुंबई उपनगरFlying SchoolVABJVABJ1932भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI)
कराड विमानतळसाताराFlying SchoolNoneVAWR1955महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनी (MADC)
रत्नागिरी विमानतळरत्नागिरीDefenseNoneVARG1973भारतीय तटरक्षक दल / MIDC

वरील नकाशा अभ्यासाच्या उद्देशाने बनवलेला एक सोपा आराखडा आहे. विमानतळांचे स्थान, जिल्हे व सीमा अंदाजे असून प्रमाणात नाहीत.