महाराष्ट्र जिल्हे आणि विभाग
महाराष्ट्रात 6 महसूल विभागांत 36 जिल्हे आहेत. MPSC राज्यसेवा, PSI, STI, ASO, तलाठी, पोलीस भरती आणि वन परीक्षांसाठी प्रत्येक जिल्ह्याची भूगोल, नद्या-धरणे, किल्ले, तीर्थक्षेत्रे, अभयारण्ये, ऐतिहासिक घटना आणि प्रसिद्ध व्यक्ती यांची माहिती आवश्यक आहे. थीमेटिक लेयर्स (नद्या, किल्ले, राष्ट्रीय उद्याने, किनारी, आदिवासी, दुष्काळग्रस्त जिल्हे) वापरून उजळणी करा आणि प्रश्नमंजुषा मोडमध्ये सराव करा.
त्वरित जिल्हा निवडा
स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
महाराष्ट्रात 6 महसूल विभागांत 36 जिल्हे आहेत: कोकण (7), नाशिक (5), पुणे (5), छ. संभाजीनगर (8), अमरावती (5), नागपूर (6).
सर्वात मोठा जिल्हा (क्षेत्रफळ): अहमदनगर (17,048 चौ. किमी). सर्वात लहान: मुंबई शहर (603 चौ. किमी). सर्वाधिक लोकसंख्या: पुणे. सर्वात कमी: सिंधुदुर्ग.
सर्वाधिक साक्षरता: नागपूर (88.39%). सर्वात कमी साक्षरता: नंदुरबार (64.35%).
कळसुबाई (1,646 मी), अहमदनगर जिल्हा — महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर. गडचिरोली — सर्वाधिक वनाच्छादन (~76%). पेंच, मेळघाट, ताडोबा, कोयना — व्याघ्र प्रकल्प.
पालघर (2014) हा महाराष्ट्रातील नवीनतम जिल्हा, ठाण्यापासून वेगळा झाला. वाशिम व हिंगोली (1998-99) आधी तयार झाले.
भारतातील 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी 5 महाराष्ट्रात: त्र्यंबकेश्वर (नाशिक), भीमाशंकर (पुणे), औंढा नागनाथ (हिंगोली), परळी वैजनाथ (बीड), घृष्णेश्वर (औरंगाबाद).
महसूल विभाग एका दृष्टिक्षेपात
| महसूल विभाग | विभागीय मुख्यालय | जिल्ह्यांची संख्या | जिल्हे |
|---|---|---|---|
| कोकण | मुंबई | 7 | पालघर, ठाणे, मुंबई उपनगर, मुंबई शहर, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग |
| नाशिक | नाशिक | 5 | नंदुरबार, धुळे, जळगाव, नाशिक, अहमदनगर |
| पुणे | पुणे | 5 | पुणे, सातारा, सांगली, कोल्हापूर, सोलापूर |
| छ. संभाजीनगर | छ. संभाजीनगर | 8 | छ. संभाजीनगर, जालना, परभणी, हिंगोली, बीड, नांदेड, धाराशिव (उस्मानाबाद), लातूर |
| अमरावती | अमरावती | 5 | बुलढाणा, अकोला, अमरावती, वाशिम, यवतमाळ |
| नागपूर | नागपूर | 6 | नागपूर, भंडारा, गोंदिया, वर्धा, चंद्रपूर, गडचिरोली |
वरील नकाशा अभ्यासाच्या उद्देशाने बनवलेला एक सोपा आराखडा आहे. जिल्ह्यांच्या सीमा, निर्देशांक आणि आकार अंदाजे असून प्रमाणात नाहीत.