JGblogs
अभ्यास नकाशे

महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने व अभयारण्ये

महाराष्ट्र ६ विविध राष्ट्रीय उद्याने आणि अनेक वन्यजीव अभयारण्यांचे माहेरघर आहे, जे पश्चिम घाट (सह्याद्री) आणि विदर्भाच्या कोरड्या पानगळीच्या जंगलात पसरलेले आहे. MPSC सारख्या स्पर्धा परीक्षांसाठी, या संरक्षित क्षेत्रांबद्दलची सविस्तर माहिती — ज्यामध्ये त्यांचे जिल्हे, स्थापना वर्षे, मुख्य नद्या, धोक्यात आलेल्या प्रजाती आणि व्याघ्र प्रकल्पांतर्गत स्थिती यांचा समावेश आहे — गुण मिळवून देणारी आहे. माहिती मिळवण्यासाठी नकाशावरील कोणत्याही चिन्हावर टॅप करा किंवा सराव क्विझ मोडमध्ये स्वतःची चाचणी घ्या.

ताडोबापेंचनवेगावगुगामलसंजय गांधीचांदोलीभीमाशंकरराधानगरीकर्नाळा पक्षीमाळढोक पक्षीटिपेश्वर
व्याघ्र प्रकल्पराष्ट्रीय उद्यानअभयारण्य

नकाशावरील उद्यान चिन्हावर टॅप करा किंवा खालील यादीतून निवडा.

परीक्षेसाठी झटपट तथ्ये

ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान हे महाराष्ट्रातील सर्वात जुने आणि सर्वात मोठे राष्ट्रीय उद्यान आहे, जे १९५५ मध्ये चंद्रपूर जिल्ह्यात स्थापन झाले.

संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान (बोरीवली) हे पूर्णपणे मुंबई महानगर हद्दीत असून त्यात २००० वर्षांपूर्वीच्या बौद्ध कालीन कन्हेरी लेणी आहेत.

चांदोली राष्ट्रीय उद्यान (२००४ मध्ये स्थापन) हे युनेस्को जागतिक वारसा स्थान असून ते सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाचा दक्षिण भाग बनवते.

अमरावतीमधील गुगामल राष्ट्रीय उद्यान हे मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाचे गाभा क्षेत्र (Core Area) आहे, जो १९७३ मध्ये सुरू झालेल्या पहिल्या ९ व्याघ्र प्रकल्पांपैकी एक आहे.

कोल्हापूरमधील राधानगरी वन्यजीव अभयारण्य हे राज्यातील पहिले वन्यजीव अभयारण्य होते, जे १९५८ मध्ये छत्रपती शाहू महाराजांनी घोषित केले.

भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य हे महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी "शेकरू" (मोठी खार) च्या संरक्षणासाठी राखीव आहे.

संरक्षित क्षेत्रे एका दृष्टिक्षेपात

उद्यान / अभयारण्यजिल्हास्थापना वर्षक्षेत्रफळ (चौ. किमी)प्रसिद्ध प्राणीव्याघ्र प्रकल्प
ताडोबा राष्ट्रीय उद्यानचंद्रपूर1955116.55बंगाल वाघहोय
पेंच राष्ट्रीय उद्याननागपूर1975257.26बंगाल वाघहोय
नवेगाव राष्ट्रीय उद्यानगोंदिया1975133.78अस्वल आणि पक्षीहोय
गुगामल राष्ट्रीय उद्यानअमरावती1975361.28बंगाल वाघ आणि रानगवाहोय
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानमुंबई उपनगर / ठाणे199687भारतीय बिबट्यानाही
चांदोली राष्ट्रीय उद्यानसांगली, कोल्हापूर, सातारा आणि रत्नागिरी2004317.67बंगाल वाघ आणि रानगवाहोय
भीमाशंकर अभयारण्यपुणे1984131शेकरू (मोठी खार)नाही
राधानगरी अभयारण्यकोल्हापूर1958351.16रानगवा (भारतीय बायसन)नाही
कर्नाळा पक्षी अभयारण्यरायगड196812.11नंदनवन माशीमारनाही
माळढोक पक्षी अभयारण्यसोलापूर आणि अहमदनगर1979366.26माळढोक पक्षीनाही
टिपेश्वर अभयारण्ययवतमाळ1997148.63बंगाल वाघनाही

वरील नकाशा अभ्यासाच्या उद्देशाने बनवलेला एक सोपा आराखडा आहे. जिल्ह्यांच्या सीमा, गुणक आणि स्थाने अंदाजे असून प्रमाणात नाहीत.