MPSC गट ब 2026: पात्रता, अभ्यासक्रम, पगार आणि तयारी कशी करावी — संपूर्ण माहिती
महत्त्वाचे दुवे
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने (MPSC) 2026 मध्ये गट ब (Group B) अंतर्गत 552 पदांसाठी भरती अधिसूचना क्र. 011/2026 जारी केली आहे. या पदांमध्ये Police Sub-Inspector (PSI), State Tax Inspector (STI) आणि Assistant Section Officer (ASO) यांचा समावेश आहे. पूर्व परीक्षा (Prelims) 14 जून 2026 रोजी होणार असून अर्जाची अंतिम मुदत 14 मे 2026 पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील पदवीधारकांसाठी ही एक मोठी संधी आहे.
महत्त्वाचे: या लेखातील सर्व माहिती mpsc.gov.in वरील अधिकृत अधिसूचना 011/2026 वर आधारित आहे. अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत notification PDF अवश्य वाचा.
पदे आणि रिक्त जागा
पद | एकूण जागा | विभाग |
|---|---|---|
Police Sub-Inspector (PSI) | अधिसूचनेनुसार | महाराष्ट्र पोलीस |
State Tax Inspector (STI) | अधिसूचनेनुसार | राज्य कर विभाग |
Assistant Section Officer (ASO) | अधिसूचनेनुसार | सामान्य प्रशासन |
एकूण | 552 | महाराष्ट्र शासन |
महत्त्वाच्या तारखा
अधिसूचना जारी: एप्रिल 2026
अर्ज सुरू: 10 एप्रिल 2026
अर्जाची अंतिम मुदत: 14 मे 2026 (वाढवण्यात आली)
पूर्व परीक्षा (Prelims): 14 जून 2026
मुख्य परीक्षा (Mains): पूर्व परीक्षेच्या निकालानंतर जाहीर होईल
पात्रता
शैक्षणिक पात्रता
मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून कोणत्याही विषयात पदवी (Graduation)
अंतिम वर्षाचे विद्यार्थी Prelims साठी अर्ज करू शकतात
मराठी भाषेचे ज्ञान सर्व पदांसाठी अनिवार्य आहे
वयोमर्यादा
ASO आणि STI: 18 ते 38 वर्षे (खुला प्रवर्ग)
PSI: 19 ते 31 वर्षे (खुला प्रवर्ग)
SC/ST/OBC/EWS/अनाथ: 5 वर्षांची सूट
PSI साठी शारीरिक मानके
पुरुष: किमान उंची 165 cm
महिला: किमान उंची 157 cm
अधिवास (Domicile)
इतर राज्यांचे उमेदवार अर्ज करू शकतात, परंतु आरक्षण आणि शुल्क सवलत केवळ महाराष्ट्र अधिवास उमेदवारांनाच लागू होईल
अर्ज शुल्क
खुला / सामान्य प्रवर्ग: ₹394
आरक्षित प्रवर्ग: अधिसूचनेनुसार (सवलत लागू)
भुगतान: Debit Card, Credit Card, Net Banking किंवा SBI Challan द्वारे
शुल्क कोणत्याही परिस्थितीत परत केले जाणार नाही
पगार (Pay Scale)
पद | Pay Scale | मासिक वेतन (approx) |
|---|---|---|
Assistant Section Officer (ASO) | S-16 | ₹44,900 – ₹1,42,400 |
State Tax Inspector (STI) | S-14 | ₹38,600 – ₹1,22,800 |
Police Sub-Inspector (PSI) | S-14 | ₹38,600 – ₹1,22,800 |
मूळ वेतनाव्यतिरिक्त DA, HRA, TA, वैद्यकीय भत्ते शासनाच्या नियमानुसार दिले जातात.
निवड प्रक्रिया
पूर्व परीक्षा (Prelims) — तिन्ही पदांसाठी एकच सामायिक paper; 100 प्रश्न, 100 गुण, 1 तास; चुकीच्या उत्तरासाठी 1/4 गुण वजा
मुख्य परीक्षा (Mains) — Paper 1 सर्वांसाठी समान; Paper 2 पदानुसार वेगळे (PSI, STI, ASO साठी वेगळा अभ्यासक्रम); प्रत्येक paper 200 गुण, 1 तास
शारीरिक चाचणी (Physical Test) — केवळ PSI पदासाठी, 100 गुण; पुढे जाण्यासाठी किमान 60% आवश्यक
मुलाखत (Interview) — केवळ PSI पदासाठी, 40 गुण
अंतिम गुणवत्ता यादी Mains + Interview गुणांवर आधारित असेल.
अभ्यासक्रम (Syllabus)
पूर्व परीक्षा — सामान्य अभियोग्यता (100 गुण, 100 प्रश्न, 1 तास)
चालू घडामोडी — राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय
भारत आणि महाराष्ट्राचा इतिहास — भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीसह
भूगोल — महाराष्ट्र, भारत आणि जग (भौतिक, सामाजिक, आर्थिक)
राजकारण आणि प्रशासन — संविधान, पंचायती राज, नगरपालिका प्रशासन
आर्थिक आणि सामाजिक विकास — गरिबी, समावेश, लोकसंख्याशास्त्र
पर्यावरण, जैवविविधता आणि हवामान बदल
सामान्य विज्ञान
मूलभूत अंकगणित — 10वी स्तर; Data Interpretation — तक्ते, आलेख, सारण्या
मुख्य परीक्षा — Paper 1 (सर्व पदांसाठी समान)
Section A: मराठी आणि इंग्रजी — व्याकरण, आकलन, भाषांतर
Section B: सामान्य ज्ञान — महाराष्ट्र-केंद्रित चालू घडामोडी
Section C: सामान्य क्षमता चाचणी — तर्कशास्त्र, Data Interpretation
मुख्य परीक्षा — Paper 2 (पदानुसार वेगळे)
PSI: पोलीस प्रशासन, फौजदारी कायदा, महाराष्ट्र पोलीस अधिनियम
STI: कर कायदा, GST, VAT, महाराष्ट्र Value Added Tax Act
ASO: सामान्य प्रशासन, कार्यालयीन कार्यपद्धती, शासनाचे नियम
महत्त्वाचे: Prelims मध्ये सगळे एकाच paper मध्ये स्पर्धा करतात. Mains साठी तुमचे पद आधीच ठरवा — कारण Paper 2 चा अभ्यासक्रम तिन्ही पदांसाठी पूर्णपणे वेगळा आहे.
तयारी कशी करावी?
Step 1 — अधिकृत notification PDF आधी वाचा
mpsc.gov.in वरून notification 011/2026 download करा. शुल्क भरण्यापूर्वी स्वतःची पात्रता confirm करा.
Step 2 — Prelims चा पाया मजबूत करा
महाराष्ट्र-specific topics वर जास्त focus द्या — महाराष्ट्राचा इतिहास, भूगोल, राजकारण आणि चालू घडामोडी परीक्षेत राष्ट्रीय topics पेक्षा जास्त विचारल्या जातात
NCERT इयत्ता 9–12 — इतिहास, भूगोल, राज्यशास्त्र, अर्थशास्त्र
रोज 30 मिनिटे मराठी वर्तमानपत्र — लोकसत्ता किंवा महाराष्ट्र टाइम्स
Step 3 — मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवा
MPSC Group B Prelims आणि Mains च्या किमान 5–7 वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवा. यामुळे परीक्षेचा level, question types आणि वारंवार येणारे topics कळतात.
Step 4 — MPSC-specific Mock Tests द्या
Testbook, Adda247 किंवा MahaCareers वर MPSC Group B चे mock tests उपलब्ध आहेत. प्रत्येक test नंतर चुकीच्या प्रश्नांचे analysis करा — हे skip करू नका.
Step 5 — Prelims सोबतच Mains Paper 2 ची तयारी सुरू करा
Prelims निकालाची वाट पाहू नका. तुमच्या पसंदीच्या पदाच्या Paper 2 ची तयारी आतापासूनच सुरू करा.
Step 6 — PSI साठी शारीरिक तयारी
PSI पदासाठी अर्ज करत असाल तर आत्तापासूनच daily running आणि physical training सुरू करा. Prelims आणि Mains उत्तीर्ण झाल्यावर Physical Test मध्ये fail होणे म्हणजे सर्व मेहनत वाया जाते.
ही परीक्षा किती कठीण आहे?
अपेक्षित एकूण अर्जदार: तिन्ही पदांसाठी मिळून 5–10 लाखांहून अधिक
खुला प्रवर्ग PSI स्पर्धा: प्रति जागा 300+ उमेदवार
ST प्रवर्ग: cutoff तुलनेने कमी — आरक्षणाचा लाभ घ्या
ही स्पर्धात्मक परीक्षा आहे — पण सातत्यपूर्ण आणि targeted तयारीने ती crack करता येते. MPSC मध्ये महाराष्ट्र-specific content जास्त असल्यामुळे महाराष्ट्रातील उमेदवारांना स्वाभाविक फायदा आहे.
MPSC गट ब 2026 हे महाराष्ट्रातील पदवीधारकांसाठी एक उत्तम संधी आहे — 552 कायमस्वरूपी सरकारी नोकऱ्या, चांगला पगार आणि करिअर सुरक्षितता. आजच mpsc.gov.in वर जा, अधिकृत notification download करा, 14 मे 2026 पूर्वी अर्ज करा आणि 14 जून 2026 च्या Prelims साठी तयारी सुरू करा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
इतर राज्यांचे उमेदवार MPSC गट ब साठी अर्ज करू शकतात का?
होय, इतर राज्यांचे उमेदवार अर्ज करू शकतात आणि परीक्षेला बसू शकतात. मात्र आरक्षण आणि शुल्क सवलत केवळ महाराष्ट्र अधिवास उमेदवारांनाच लागू होते. सर्व अर्जदारांसाठी मराठी भाषेचे ज्ञान अनिवार्य आहे.
Prelims मध्ये PSI, STI आणि ASO साठी एकच paper असतो का?
होय. पूर्व परीक्षेत एकच सामायिक General Aptitude paper असतो — 100 प्रश्न, 100 गुण, 1 तास. Mains मध्ये Paper 1 देखील सर्वांसाठी समान आहे. फक्त Paper 2 पदानुसार वेगळा असतो.
MPSC गट ब आणि MPSC राज्यसेवा यात काय फरक आहे?
राज्यसेवा (गट अ) मध्ये उपजिल्हाधिकारी, DSP सारखे Gazetted Officer पदे असतात — अधिक प्रतिष्ठित पण अधिक कठीण परीक्षा. गट ब मध्ये PSI, STI, ASO सारखी Non-Gazetted Officer पदे असतात — पदवीनंतर थेट अर्ज करता येतो. दोन्ही परीक्षांचा Prelims अभ्यासक्रम बराचसा सारखा असल्यामुळे एकाची तयारी दुसऱ्यासाठी उपयोगी पडते.