Post Matric Scholarship 2026 — Online Apply, Eligibility, Last Date आणि NSP Guide

12वीनंतर शिक्षण सुरू ठेवणे अनेक विद्यार्थ्यांसाठी आर्थिकदृष्ट्या कठीण असते. हीच समस्या सोडवण्यासाठी केंद्र सरकार दरवर्षी Post Matric Scholarship (PMS) देते — जी SC, ST, OBC आणि EBC विद्यार्थ्यांना Class 11 पासून Post-Graduation पर्यंत आर्थिक मदत करते. या scholarship साठी apply करणे पूर्णपणे मोफत आहे आणि पैसे थेट DBT द्वारे bank account मध्ये येतात.

महत्त्वाचे: Post Matric Scholarship 2026-27 चे applications NSP वर दरवर्षी October–November मध्ये सुरू होतात. अधिकृत portal scholarships.gov.in नेहमी confirm करा. या लेखातील dates indicative आहेत.

Post Matric Scholarship म्हणजे काय?

Post Matric Scholarship ही Central Government ची scheme आहे जी Ministry of Social Justice & Empowerment (SC/OBC/EBC साठी) आणि Ministry of Tribal Affairs (ST साठी) द्वारे चालवली जाते. Applications National Scholarship Portal (NSP) द्वारे submit होतात.

या scheme मध्ये मिळते:

• Tuition fee reimbursement (पूर्ण किंवा आंशिक)

• Maintenance allowance (monthly)

• Book allowance

• Research students साठी thesis/printing support

• Visually/physically challenged विद्यार्थ्यांना extra Rs. 1,200–2,400 per year

Eligibility — कोण apply करू शकतो?

Category नुसार income limit

Income म्हणजे दोन्ही पालकांची सर्व sources मिळून एकूण उत्पन्न — पगार, शेती, व्यवसाय सर्व मिळून.

Course नुसार

Class 11 आणि 12, ITI, Diploma, Graduation (BA, B.Com, B.Sc., B.Tech, MBBS, B.Pharm), Post-Graduation (MA, MBA, M.Tech, MD), PhD आणि Research courses.

इतर अटी

• Government किंवा मान्यताप्राप्त private institution मध्ये enrolled असणे आवश्यक

• एकाच वेळी दोन full-tuition scholarships मिळत नाहीत

• Fresh application साठी minimum percentage नाही — फक्त income आणि caste certificate हवे

• Renewal साठी मागील वर्षी pass असणे आवश्यक

Scholarship Amount — किती मिळते?

MBBS, B.Tech, Law सारख्या professional courses मध्ये full tuition fee reimbursement देखील मिळू शकते. काही cases मध्ये एकूण support Rs. 1,20,000+ per year पर्यंत जाते.

आवश्यक Documents

• Aadhaar Card (विद्यार्थ्याचे)

• Caste Certificate (SC/ST/OBC — valid आणि current)

• Income Certificate (पालकांची — सर्व sources मिळून)

• Bonafide Certificate (college/institute कडून)

• मागील वर्षाची mark sheet / passing certificate

• Bank Passbook (विद्यार्थ्याच्या नावाने — Aadhaar-linked असणे आवश्यक)

• Passport size photo

• Current year ची fee receipt (college ची)

महत्त्वाचे: Bank account विद्यार्थ्याच्या स्वतःच्या नावावर असणे आवश्यक. पालकांच्या account मध्ये DBT होत नाही.

NSP वर Apply कसे करायचे — Step by Step

Step 1 — OTR Number बनवा (2026 पासून mandatory)

NSP वर आता One Time Registration (OTR) अनिवार्य आहे. हा 14-digit number Aadhaar शी linked असतो आणि संपूर्ण academic career साठी valid राहतो.

• scholarships.gov.in वर जा

• "New Registration / OTR" वर click करा

• Aadhaar number आणि mobile OTP ने verify करा

• OTR number नीट save करा

Step 2 — Login करा

OTR number आणि password ने NSP portal वर login करा.

Step 3 — Scholarship निवडा

• "Apply for Scholarship" वर click करा

• Category निवडा: SC / ST / OBC / EBC

• आपल्या state साठी Post Matric Scholarship निवडा

Step 4 — Form भरा

Personal details, course आणि college details, bank account details, income आणि caste details भरा.

Step 5 — Documents Upload करा

सर्व documents PDF format मध्ये upload करा. प्रत्येक file 500 KB पेक्षा कमी असावी.

Step 6 — Submit करा आणि Acknowledgement Save करा

Final submit केल्यावर acknowledgement number नोंदवा. यावरूनच application status track करता येतो.

Application Timeline 2026-27 (Expected)

October आधीच सर्व documents तयार ठेवा. Last date ची वाट पाहू नका — NSP servers वर deadline जवळ खूप load असतो.

Renewal Application — आधीच scholarship मिळवणाऱ्यांसाठी

Scholarship मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी दरवर्षी renewal करणे आवश्यक आहे. Renewal साठी: मागील वर्षी pass असणे, same college/course मध्ये enrolled असणे, bank account आणि Aadhaar linking updated ठेवणे, आणि NSP वर renewal form time वर भरणे आवश्यक आहे.

या चुका Application Reject करतात

1. Bank account पालकांच्या नावावर — scholarship फक्त विद्यार्थ्याच्या account मध्ये जाते

2. Income certificate expire झाली — current year ची असणे आवश्यक

3. Aadhaar bank शी linked नाही — DBT fail होते

4. OTR number generate केला नाही — 2026 पासून mandatory

5. Documents 500 KB पेक्षा मोठे — upload reject होतो

6. Institute verification pending — college च्या scholarship section शी follow-up करत राहा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

एकाच वेळी दोन scholarships मिळू शकतात का?

नाही. NSP Post Matric Scholarship आणि कोणत्याही state scholarship दोन्हींसाठी apply केल्यास जास्त amount देणारी एकच scholarship मिळते. System automatically dual benefit detect करते.

Fresh application साठी minimum marks हवेत का?

नाही. Fresh Post Matric Scholarship application साठी minimum percentage नाही. Income limit आणि valid caste certificate पुरेसे आहे. Renewal साठी मागील वर्षी pass असणे आवश्यक आहे.

Scholarship amount bank मध्ये कधी येते?

Institute, district आणि state verification पूर्ण झाल्यानंतर submission पासून 3–6 months मध्ये DBT द्वारे Aadhaar-linked bank account मध्ये amount येते.